Ostrzałka to dobry prezent dla kogoś, kto gotuje. Pod warunkiem, że trafi do kuchni, a nie do szuflady. Żeby tak było, musi pasować do noży obdarowanego, a on musi wiedzieć, jak jej używać.
Rzeźbię w warzywach i owocach od 2004 roku i swoje noże ostrzę sam. Poniżej piszę, jak dobrać ostrzałkę do konkretnej osoby i co dołożyć do pudełka, żeby została w użyciu.
Zanim kupisz: podejrzyj, jakimi nożami kroi
To najważniejsze pytanie i łatwo je zadać przy okazji, bez zdradzania niespodzianki. Wystarczy zajrzeć do bloku na noże albo na listwę.
- Zwykłe noże nierdzewne, kupione w markecie albo w zestawie w bloku.
- Lepsze noże, za 200-300 zł i droższe, często japońskie. Zwykle twardsze.
- Noże ceramiczne, białe albo czarne, lekkie. Zwykła osełka ich nie naostrzy.
Jeśli nie masz jak podejrzeć, kup rozwiązanie, które poradzi sobie z każdym z tych noży. O tym niżej.
Przeciągarka na prezent? Do dobrych noży nie
Przeciągarka, czyli ostrzałka, w której przeciąga się nóż przez szczelinę, jest tania i wygląda na prosty prezent. Nóż po niej tnie, ale to ostrość pozorna. Przeciągarka zdziera dużo stali i zostawia ząbkowaną krawędź, której ząbki szybko się zawijają.
Moja rada: jeśli obdarowany ma noże za 200-300 zł i droższe, nie kupuj mu przeciągarki. Z czasem zniszczy mu te noże.
Wszystkie rodzaje ostrzałek, od przeciągarki po kamień wodny, porównuję we wpisie Jaka ostrzałka do noży?. Tu skupiam się na płytkach diamentowych, bo na takiej ostrzę sam i je sprzedaję.
Którą płytkę diamentową wybrać na prezent
Płytki diamentowej nie trzeba moczyć, zostaje płaska przez lata i naostrzy nóż nierdzewny, twardy japoński i ceramiczny. Nie nadaje się tylko do noży z ząbkami, np. do chleba. Różnica jest w tym, ile gradacji dostanie obdarowany.
Zwykłe noże kuchenne: płytka 1000 albo dwustronna 400/1000
Do zwykłych noży nierdzewnych płytka 1000 w zupełności wystarczy. Na takiej ostrzę swoje noże do carvingu i kuchenne. Pojedyncza płytka XUNDA kosztuje 22 zł, więc to też dobry drobny prezent, np. na Mikołajki.
Jeśli noże w tym domu są mocno stępione, bo nikt ich od lat nie ostrzył, lepsza będzie płytka dwustronna 400/1000 za 59 zł. Stroną 400 wyprowadza się krawędź tępego albo wyszczerbionego noża, stroną 1000 się ją wykańcza. Płytka jest w etui i ma podstawkę antypoślizgową.
Lepsze noże albo ktoś, kto lubi mieć komplet: zestaw z uchwytem
Zestaw XUNDA za 140 zł to cztery płytki (400, 1000, 2000, 3000) i uchwyt. 400 ratuje bardzo tępy nóż, 1000 służy do zwykłego ostrzenia, a 2000 i 3000 przydadzą się do twardszych noży, np. japońskich. Obdarowany ma wszystkie etapy ostrzenia w jednym pudełku i nie musi dokupować płytek osobno.
Ktoś ma już kamienie: sam uchwyt
Jeśli obdarowany ostrzy na kamieniach, a płytka ucieka mu po blacie, dobrym prezentem jest sam uchwyt XUNDA za 69 zł. Pasuje do większości płytek i kamieni o wymiarach ok. 290 × 70 mm. Płytkę zaciska się w nim, dokręcając śruby, i przestaje się ruszać.
W skrócie: dla kogo co
- Zwykłe noże, drobny prezent: płytka 1000, 22 zł.
- Zwykłe noże, dawno nieostrzone: płytka dwustronna 400/1000, 59 zł.
- Lepsze noże albo nie wiesz, jakie: zestaw 4 płytek z uchwytem, 140 zł.
- Ktoś ostrzy na kamieniach: uchwyt, 69 zł.
- Noże ceramiczne: każda z płytek diamentowych.
Jak ja ostrzę, czyli co pokazać obdarowanemu
Sama płytka nie wystarczy, trzeba jeszcze wiedzieć, jak na niej ostrzyć. Dlatego razem z prezentem warto przekazać prostą metodę. Moja wygląda tak:
- Płytka 1000 zaciśnięta w uchwycie, żeby się nie ruszała.
- Kąt 15° i powolne ruchy. Najczęstszy błąd, jaki widzę u klientów, to falowanie ręką. Kąt się wtedy zmienia i nóż nie jest naostrzony na całej długości.
- Na koniec strop, czyli kawałek skóry bydlęcej przyklejony do drewnianej deseczki. Kilka ruchów grzbietem do przodu wygładza ostrze.
- Co 2-3 tygodnie podostrzam swoje noże. Nie czekam, aż przestaną ciąć.
Całą metodę krok po kroku opisuję we wpisie Jak naostrzyć nóż w domu?.
Dołóż do pudełka karteczkę z instrukcją
Przygotowałem jednostronicową karteczkę „Jak naostrzyć nóż na płytce diamentowej”: osiem kroków, od unieruchomienia płytki po test na pomidorze. Ma format A5. Wydrukuj ją i włóż do pudełka z ostrzałką. Obdarowany dostanie od razu i narzędzie, i sposób, jak go użyć.
Karteczkę i instrukcje do wszystkich ostrzałek znajdziesz też na stronie Do pobrania.
Najczęstsze pytania
Czy płytkę diamentową trzeba moczyć?
Nie. Pracuje na sucho albo z kilkoma kroplami wody, które ułatwiają odprowadzanie pyłu. Jest gotowa od razu po wyjęciu z pudełka.
Czy płytka nadaje się do noży ceramicznych?
Tak. Diament jest twardszy od ceramiki, więc naostrzy także nóż ceramiczny. Noże ceramiczne lepiej ostrzyć pod większym kątem, około 20°, bo przy mniejszym krawędź się kruszy.
Jak często trzeba ostrzyć noże?
Ja podostrzam swoje co 2-3 tygodnie. Krótkie, regularne ostrzenie jest łatwiejsze niż ratowanie noża, który od miesięcy nie tnie.
Co to jest strop i jak go zrobić samemu?
Strop to skóra, po której na koniec gładzi się ostrze, grzbietem do przodu i pod tym samym kątem co przy ostrzeniu. Mój to kawałek skóry bydlęcej przyklejony do drewnianej deseczki. Jeśli nie masz skóry, na początek wystarczy stary dżins.
Która płytka na prezent, jeśli nie wiem, jakie ktoś ma noże?
Zestaw z czterema płytkami i uchwytem. Poradzi sobie ze zwykłym, twardym i ceramicznym nożem, a uchwyt ułatwia start komuś, kto ostrzy pierwszy raz.
Wszystkie ostrzałki diamentowe znajdziesz w jednym miejscu. A jeśli prezent ma trafić do kogoś, kto dopiero kompletuje noże, zajrzyj do wpisu Noże kuchenne: cztery wystarczą.
